IPOH – Penggunaan teknologi digital masa kini termasuk kecerdasan buatan (AI) perlu dimanfaatkan secara lebih meluas bagi memastikan bahan arkib audiovisual negara seperti video, audio, filem, fotografi dan sebagainya terus terpelihara.
Menteri Perpaduan, Datuk Aaron Ago Dagang berkata, perkembangan teknologi itu juga mampu mengubah landskap pengurusan arkib dengan meningkatkan kecekapan pemeliharaan, pemulihan dan kebolehcapaian bahan sejarah yang bernilai.
Katanya, ia juga membuka ruang baharu kepada institusi seperti Arkib Negara Malaysia untuk melindungi warisan negara secara lebih cekap, sekali gus memastikan bahan bersejarah dapat terus diakses oleh generasi akan datang.
“AI mampu mengenal pasti wajah, objek, lokasi dan peristiwa sejarah secara automatik dalam koleksi yang besar. Teknologi pengecaman suara boleh menghasilkan transkrip daripada rakaman audio dalam pelbagai bahasa.
“Pembelajaran mesin pula dapat membantu pihak pengurusan arkib mengkatalogkan sejumlah besar kandungan digital yang sebelumya, memerlukan masa bertahun-tahun untuk diproses secara manual.
“Pemulihan berasaskan AI boleh menghilangkan calar pada filem, meningkatkan kejelasan audio, membina semula rakaman yang merosot serta mempertingkatkan kualiti rakaman sejarah tanpa menjejaskan keasliannya,” katanya.
Beliau berkata demikian ketika berucap pada Majlis Perasmian Persidangan Ke-30 Persatuan Arkib Audiovisual Asia Tenggara dan Pasifik (SEAPAVAA) 2026 di Hotel Casuarina @ Meru, di sini, pada Isnin.
Hadir sama, Ketua Pengarah Arkib Negara Malaysia, Zaidin Mohd Noor serta Presiden SEAPAVAA, Karen Chan.
Persidangan yang berlangsung secara fizikal dan atas talian itu disertai kira-kira 200 peserta dari 15 negara anggota termasuk negara-negara ASEAN, Australia, Jepun, China, Hong Kong, Taiwan, dan Korea Selatan.
Mengulas lanjut Aaron berkata, sistem pemeliharaan berasaskan awan atau ‘cloud-based’ dan teknologi realiti imersif turut membuka ruang baharu dalam melindungi warisan negara menerusi kaedah digital serta meningkatkan penglibatan masyarakat terhadap koleksi arkib.
Justeru beliau menggariskan empat keutamaan strategik bagi memperkukuh masa depan pengarkiban audiovisual iaitu mempercepatkan pendigitalan berskala besar, memanfaatkan AI secara bertanggungjawab, memperluaskan akses awam dan penyertaan komuniti serta memperkukuh kerjasama serantau dan global.
“Dekad akan datang amat kritikal untuk melindungi warisan analog kita. Setiap rakaman (bahan sejarah) yang hilang merupakan kehilangan yang tidak dapat diganti kepada manusia sejagat.
“Apabila filem rosak, pita tidak lagi boleh dibaca atau fail digital lenyap, kita kehilangan sebahagian daripada memori bersama kita. Kita kehilangan suara-suara yang tidak mungkin dapat dirakamkan semula,” ujarnya lagi.
Pada masa sama, Aaron berkata, penyertaan masyarakat menerusi program Arkib Komuniti oleh Arkib Negara Malaysia juga memainkan peranan penting dalam memperkayakan khazanah warisan negara.
Kata beliau, Arkib Negara Malaysia telah melaksanakan pelbagai inisiatif bagi menggalakkan orang ramai menyumbang gambar, rakaman, dokumen, sejarah lisan dan koleksi keluarga yang mencerminkan pengalaman serta warisan komuniti masing-masing.
“Banyak rekod sejarah yang bernilai wujud di luar ‘formal repositories’ seperti dalam album keluarga, koleksi kampung, pertubuhan tempatan, rumah ibadat, sekolah dan koleksi peribadi.
“Melalui program jangkauan dan pengumpulan berterusan di peringkat masyarakat, Arkib Negara Malaysia berjaya memperluaskan khazanah warisan dokumentari negara.
“Sehingga Mac lalu, sebanyak 309,740 item Arkib Komuniti telah direkodkan dalam simpanan Arkib Negara Malaysia, dengan 6,296 item diperoleh sepanjang tahun 2025 sahaja.
“Angka ini mencerminkan kesedaran yang semakin meningkat dalam kalangan rakyat Malaysia bahawa pemeliharaan sejarah adalah tanggungjawab,” katanya lagi. – MG Perak
Artikel Berkaitan:
Pakaian M Daud Kilau antara bahan Arkib Muzik Perak
Nobat Diraja Perak simbol kedaulatan institusi raja – Penyelidik
